Một cơ sở sản xuất nhỏ có sản phẩm tốt và có khách nước ngoài hỏi mua. Nhưng chưa từng xuất khẩu, không biết bắt đầu từ đâu, và sợ nhất là giao hàng rồi không nhận được tiền.
Đây là tình huống phổ biến, và các khâu thì rõ hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó.
Các khâu của một lô hàng xuất khẩu
Tìm khách và đàm phán.
Hợp đồng ngoại thương. Nêu rõ hàng hoá, số lượng, chất lượng, giá, điều kiện giao hàng, phương thức thanh toán, xử lý tranh chấp.
Chuẩn bị hàng và bao bì theo yêu cầu thị trường nhập.
Giấy tờ. Hoá đơn thương mại, phiếu đóng gói, chứng nhận xuất xứ, và giấy tờ chuyên ngành tuỳ mặt hàng — kiểm dịch, an toàn thực phẩm, kiểm tra chất lượng.
Thủ tục hải quan xuất khẩu.
Vận chuyển quốc tế.
Thanh toán.
Hoàn thuế nếu có.
Trong tám khâu này, doanh nghiệp nhỏ tự làm được khâu một, hai, ba và tám; nên thuê khâu bốn, năm, sáu.
Điều kiện giao hàng — chỗ hay hiểu nhầm
Điều kiện giao hàng quy định ai chịu chi phí và rủi ro tới đâu. Người mới hay chọn theo thói quen thay vì theo tính toán:
Giao tại xưởng. Người mua lo tất cả từ cửa xưởng. Đơn giản nhất cho người bán, nhưng giá bán thấp nhất và người bán không kiểm soát được gì.
Giao tại cảng xuất. Người bán lo tới khi hàng lên tàu. Phổ biến với doanh nghiệp Việt Nam.
Giao tới cảng nhập. Người bán lo cả cước biển — giá bán cao hơn nhưng phải hiểu chi phí vận tải.
Nguyên tắc: nhận trách nhiệm tới đâu thì phải hiểu chi phí và rủi ro tới đó. Nhận nhiều hơn năng lực là chỗ mất tiền.
Rủi ro thanh toán — nỗi sợ lớn nhất
Chuyển tiền trả sau. Đơn giản và rẻ nhưng rủi ro cao nhất cho người bán — giao hàng rồi mới nhận tiền.
Chuyển tiền trả trước. An toàn nhất cho người bán, khó thuyết phục khách mới.
Nhờ thu qua ngân hàng. Ngân hàng giữ chứng từ, người mua trả tiền mới lấy được hàng. An toàn hơn chuyển tiền trả sau.
Thư tín dụng. An toàn nhất cho cả hai nhưng phức tạp và tốn phí — thường dùng cho lô lớn.
Cách làm thực tế với khách mới: đặt cọc một phần trước, phần còn lại trước khi giao chứng từ. Cân bằng giữa rủi ro và khả năng thuyết phục.
Và nguyên tắc quan trọng: không giao hàng cho khách mới theo hình thức trả sau hoàn toàn, bất kể lô hàng có vẻ nhỏ tới đâu.
Chi phí thật của một lô hàng
Doanh nghiệp mới hay chỉ tính giá vốn và giá bán:
Bao bì xuất khẩu đắt hơn bao bì nội địa.
Chi phí giấy tờ. Chứng nhận xuất xứ, kiểm dịch, kiểm nghiệm.
Phí hải quan và phí dịch vụ khai thuê.
Cước vận chuyển nội địa ra cảng.
Phí tại cảng.
Cước quốc tế nếu nhận trách nhiệm tới cảng nhập.
Phí ngân hàng.
Rủi ro tỉ giá giữa lúc ký và lúc nhận tiền.
Cộng đủ rồi mới biết giá chào bao nhiêu là có lời.
Cái nên làm trước lô đầu tiên
Làm một lô nhỏ để chạy thử toàn bộ quy trình. Chấp nhận lời ít hoặc hoà vốn để học — rẻ hơn nhiều so với sai ở lô lớn.
Tra quy định của nước nhập với mặt hàng của mình.
Kiểm tra khách hàng. Doanh nghiệp có thật không, hoạt động bao lâu — có cách tra ở nhiều nước.
Thuê đơn vị khai thuê hải quan có kinh nghiệm với mặt hàng của mình.
Mua bảo hiểm hàng hoá nếu nhận trách nhiệm vận chuyển.
Hợp đồng bằng văn bản, kể cả với lô nhỏ.
AI đổi được gì
Phần hữu ích, và ở đây nó hạ rào cản rõ rệt cho doanh nghiệp nhỏ:
- Tìm và tiếp cận khách hàng quốc tế — viết thư chào hàng, trả lời, đàm phán bằng ngoại ngữ. Rào cản lớn nhất và vừa gần như biến mất.
- Tra quy định nhập khẩu của từng thị trường cho từng mặt hàng.
- Soạn hợp đồng ngoại thương theo mẫu chuẩn.
- Kiểm bộ chứng từ trước khi nộp — sai một chi tiết là hàng nằm cảng.
- Tính giá thành xuất khẩu đầy đủ các khoản.
- Dịch tài liệu kỹ thuật và nhãn sản phẩm.
Ranh giới:
- Không thay được đơn vị khai thuê hải quan với mặt hàng có yêu cầu chuyên ngành.
- Không kiểm chứng được uy tín của một khách hàng cụ thể.
- Không tư vấn pháp lý về tranh chấp quốc tế — và tranh chấp xuyên biên giới rất khó xử lý.
- Quy định nhập khẩu thay đổi và khác nhau theo thị trường.
Vì sao cái tên đáng chú ý
"Kinh doanh thương mại" là cụm từ chuẩn cho hoạt động mua bán hàng hoá — phân biệt rõ với thương mại dịch vụ.
Nhóm quan tâm là chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa — nhóm đông ở Việt Nam và đang có cơ hội xuất khẩu nhiều hơn bao giờ hết nhờ rào cản ngôn ngữ và rào cản tiếp cận khách giảm.
Và mảng nội dung hướng dẫn xuất khẩu cho doanh nghiệp nhỏ bằng tiếng Việt thì mỏng — phần lớn tài liệu viết cho doanh nghiệp đã có phòng xuất nhập khẩu.
AI đã làm cho việc tìm khách quốc tế và soạn hồ sơ thành chuyện vài ngày. Thứ còn khan hiếm là sản phẩm đạt chuẩn thị trường nhập và hiểu biết về rủi ro thanh toán, cùng một cái tên đúng thuật ngữ của mảng này.
kinhdoanhthuongmai.com là phần thứ hai.
Xem thông tin tên miền: kinhdoanhthuongmai.com trên Tên Miền Đẳng Cấp
